A.Tuvshintugs
Expert Group, National Security Council of Mongolia

DOI: https://doi.org/10.65816/jsds.2026.02.001

ABSTRACT:
Contemporary strategic environments are increasingly characterized by interconnected and multi-level transformations driven by geopolitical competition, geo-economic interdependence, technological change, and the evolution of the information environment. These developments have exposed the limitations of conventional approaches that interpret national security primarily through the lenses of threats and risks. This article aims to establish the theoretical and methodological foundations of understanding national security through strategic reading and to develop the underlying logic of an analytical model for interpreting national security from this perspective. The study employs conceptual analysis, comparative interpretation, and theoretical analysis drawn from strategic studies and security studies.
The findings demonstrate that threat-centered reading and strategic reading represent two distinct analytical frameworks for understanding national security. While threat-centered reading focuses on identifying threats and risks and developing protective responses, strategic reading interprets security issues through the relationships among strategic situations, objectives, environment, opportunities, constraints, and strategic choices. On this basis, the study develops an analytical model of strategic reading for national security and argues that security issues should be understood not primarily in terms of the nature of threats, but through the logic by which strategic situations are constituted.
The study further shows that strategic reading is not intended to replace the threat-centered approach; rather, it broadens its explanatory scope by placing security issues within a wider strategic context. In this sense, strategic reading provides a theoretical and methodological foundation for understanding national security at the level of strategic situations rather than merely at the level of threats. The article argues that strategic reading constitutes an autonomous analytical framework that can contribute to the advancement of strategic studies and national security analysis in Mongolia.

Keywords: National Security; Strategic Reading; Strategic Conditions; Threat-Centered Reading; Strategic Analysis; Analytical Framework.

Үндэсний аюулгүй байдлыг стратегийн уншлагын түвшинд ойлгох нь: Онол-арга зүйн шинэ хүрээ

А.Түвшинтөгс
Монгол Улсын Үндэсний аюулгүй байдлын зөвлөл, Шинжээчийн хэсэг

ХУРААНГУЙ:
Орчин үеийн стратегийн орчин дахь харилцан хамааралтай, олон түвшний өөрчлөлтүүд нь үндэсний аюулгүй байдлын асуудлыг зөвхөн аюул занал, эрсдэлийн хүрээнд тайлбарлах уламжлалт хандлагын хязгаарлалтыг улам тодорхой болгож байна. Энэхүү өгүүллийн зорилго нь үндэсний аюулгүй байдлыг стратегийн уншлагын түвшинд ойлгох онол-арга зүйн үндсийг тодорхойлж, түүнийг тайлбарлах аналитик загварын үндсэн логикийг боловсруулахад оршино. Судалгаанд ойлголтын шинжилгээ, харьцуулсан тайлбар, стратеги судлал болон аюулгүй байдал судлалын онолын тайлбарын аргыг ашиглав.
Судалгааны үр дүнд аюул төвтэй уншлага болон стратегийн уншлага нь үндэсний аюулгүй байдлыг тайлбарлах хоёр өөр аналитик хүрээ болохыг тогтоов. Аюул төвтэй уншлага нь аюул занал, эрсдэлийг тодорхойлох, хамгаалалтын арга хэмжээг боловсруулахад чиглэдэг бол стратегийн уншлага нь аюулгүй байдлын асуудлыг стратегийн нөхцөл байдал, зорилго, орчин, боломж, хязгаарлалт, сонголтын харилцан хамаарлын хүрээнд тайлбарлахад чиглэдэг болохыг харуулав. Үүний үндсэн дээр үндэсний аюулгүй байдлын стратегийн уншлагын аналитик загварыг боловсруулж, аюулгүй байдлын асуудлыг аюулын шинж чанараар бус, харин стратегийн нөхцөл байдал бүрэлдэх логикоор ойлгох боломжийг тодорхойлов.
Судалгааны үр дүн нь стратегийн уншлага нь аюул төвтэй хандлагыг орлох бус, харин түүнийг илүү өргөн стратегийн хүрээнд тайлбарлах боломж олгодог болохыг харуулж байна. Энэ утгаараа стратегийн уншлага нь үндэсний аюулгүй байдлыг аюулын түвшинд бус, стратегийн нөхцөл байдлын түвшинд ойлгох онол-арга зүйн боломжийг нээж, Монголын стратегийн судалгаа болон үндэсний аюулгүй байдлын шинжилгээнд ашиглаж болох бие даасан аналитик хүрээ болохыг нотлон харуулж байна.

Түлхүүр үг: Үндэсний аюулгүй байдал, стратегийн уншлага, стратегийн нөхцөл байдал, аюул төвтэй уншлага, стратегийн шинжилгээ, шинжилгээний хүрээ.